|
Etalonun adı |
1 mq – 5 kg diapzonunda Dövlət ilkin kütlə kəmiyyət vahidi etalonu |
|
Ölkə |
Azərbaycan Respublikası |
|
Ölçmə sahəsi |
Kütlə ölçmələri |
|
Təsdiq edilməsi haqqında sənəd və tarixi |
Sertifikat № 003/26, 23 aprel 2026-cı il |
|
Dövlət ilkin kəmiyyət vahidləri etalonlarının reyestrindəki nömrəsi |
AZ 031.DİE.003-26 |
|
Saxlanılma yeri |
“Azərbaycan Metrologiya İnstitutu” publik hüquqi şəxsinin Kütlə və həcm ölçmələri laboratoriyası |
|
Cavabdeh olan şəxs Elektron poçt |
Mütəllimova Günel Qudbəddin qızı gunel.mutellimova@metrology.gov.az |
|
Müvafiq sənədlər |
OIML R 111-1 İnternational Recommendation |
Azərbaycan Respublikasının 1 mq – 5 kg diapazonunda Dövlət ilkin kütlə kəmiyyəti vahidi etalonunun tərkibi aşağıdakı komparatorlar və çəki daşları dəstindən ibarətdir:
Çəki daşları:
- E1 etalon çəki daşları dəsti 1 mq - 5 kg - 1 dəst;
Kütlə komparatorları:
- XP 6U (Mettler Toledo, İsveçrə) kütlə komparatoru;
- XP 56C (Mettler Toledo, İsveçrə) kütlə komparatoru;
- AX 206 (Mettler Toledo, İsveçrə) kütlə komparatoru;
- AX 1005 (Mettler Toledo, İsveçrə) kütlə komparatoru;
- AX 12004 (Mettler Toledo, İsveçrə) kütlə komparatoru;
|
Kəmiyyət vahidinin nominal qiyməti və ya ölçmə diapazonu |
1 mq - 5 kg; |
|
Qeyri-müəyyənlik, k=2 |
1 mq - 5 kg; U= 0.0010mq - 0.8 mq. |
|
Tətbiq sahəsi |
Dövlət ilkin kütlə kəmiyyəti vahidi etalonu “Azərbaycan Metrologiya İnstitutu” publik hüquqi şəxsin Kütlə ölçmələri laboratoriyasında “Kütlə kəmiyyəti vahidinin Dövlət etalonunun saxlanması və tətbiqi qaydalarına” əsasən saxlanılır və tətbiq edilir. E1 sinifli İlkin etalon Kiloqramın Beynəlxalq Prototipindən alınmış dəyərlərlə kütlə kəmiyyət vahidinin E2 sinfinə ötürülməsi və daha sonra aşağı sinif çəki daşlarının izlənilməsini təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. |
|
Təsviri |
Dövlət ilkin kütlə kəmiyyəti vahidi etalonunun tərkibinə daxil olan çəki daşları OIML-R-111-in tələblərinə uyğun olaraq yüksək keyfiyyətli paslanmayan poladdan və kütlənin təhlükəsiz saxlanmasını və daşınmasını təmin edən formada hazırlanmışdır. |
Tutuşdurulma mövzusu:COOMET.M.M. - S4 (COOMET 722/AZ/17)COOMET çərçivəsində aparılmış əlavə (supplementary) tutuşdurmada pilot laboratoriya olaraq Çex Metrologiya İnstitutu və Azərbaycan Metrologiya İnstitutuları iştirak etmişdir. Tutuşdurulma 2016-2017-ci illərdə aparılmışdır. Transfer standartları E2 sinifinin standart OIML yükləri idi, nominal kütlə dəyərləri 5 kg, 500 q, 20 q, 2 q və 100 mq idi. İki iştirakçı arasındakı razılıq müsbətdir. Mütləq genişləndirilmiş qeyri-müəyyənlik müvafiq çəkilərə görə fərqlidir. EURAMET.M.M-K7EURAMET çərçivəsində aparılmış açar tutuşdurmada 27 ölkənin (Türkiyə, İngiltərə, Danimarka, İsveçrə, İspaniya, Almaniya, İtaliya, Bolqariya, Estoniya, Avstriya, Sloveniya, Finlandiya, Latviya, Lüksemburq, İsrail, Serbiya, Xorvatiya, Səudiyyə Ərəbistanı, Makedoniya, Kosova, Bosniya və Hersoqovina, Monteneqro, Portuqaliya, Belçika, Çexiya, Azərbaycan və Moldova) Metrologiya institutuları iştirak etmişdir. Pilot laboratoriya Türkiyə Milli Metrologiya İnstitutudur. Tutuşdurulma CCM.M-K7 ilə aparıldı və METAS, CEM, PTB və INRIM laboratoriyaları bağlayıcı laboratoriyalar kimi çıxış etdilər. Nəticələr ümumiləşdirilmiş ən kiçik kvadratlar metodu (GLS) ilə qiymətləndirilmişdir. Kiloqramın birinci və ikinci razılaşdırılmış dəyərləri müqayisə zamanı iştirakçılar tərəfindən qəbul edildi və nəticələrin qiymətləndirilməsində müvafiq düzəlişlər edildi. Nəticələrin əksəriyyəti CCM müqayisəsi üçün bir-birinə və əsas istinad dəyərinə uyğundur.M-K7, əhatə dərəcəsi ilə genişlənmiş qeyri-müəyyənlik daxilində m=2 dir. Hazırda 11.10.2025-сi il tarixində ölçmələrin nəticəsi ilə bağlı Draft A hesabat forması çap edilmişdir. Yekun hesabatın çap edilməsi gözlənilir. |
CMC sətir:COOMET.M.M. - S4 (COOMET 722/AZ/17) tutuşdurulma mövzusu üzrə 6 CMC sətir 25.10.2020-ci il tarixində BIPM-in rəsmi veb saytında dərc edilmişdir. |